Με αφορμή αυτό το δημοσίευμα http://www.ellinikoarxeio.com/2010/08/christmas-in-ancient-greece.html κι επειδή έγινε λόγος, έγραψα το ακόλουθο:
Λοιπόν, το άρθρο αυτό δεν λέει κάτι καινούργιο. Το γεγονός ότι θεωρείται πως λόγω του άρθρου αυτού αμφισβητείται η «χριστιανικότητα» της εορτής ή ο χριστιανισμός ο ίδιος είναι αποτέλεσμα βιασύνης και έλλειψης γνώσεων. Η Εκκλησία δεν έχει να κρύψει τίποτα από αυτά, αντιθέτως αναδεικνύει και μόνη της την ιστορική εξέλιξη της εορτής των Χριστουγέννων.
«Κεφάλαιο 1ον»
Το εορτολόγιο δεν καθορίστηκε ολόκληρο από τους Αποστόλους. Οι πρώτοι χριστιανοί είχαν σταθερή την πεποίθηση ότι οι ημέρες της δεύτερης έλευσης του Χριστού ήταν πολύ κοντά. Πίστευαν ότι θα γίνει μέσα στη διάρκεια της ζωής τους. Γι' αυτό και ακόμη και το μυστήριο της εξομολόγησης δεν είχε λάβει την τελική του μορφή. Όταν τα αμαρτήματα ήταν βαρύτατα, εκείνοι που έπεσαν σε αυτά γινόντουσαν «προσκλαίοντες» και περίμεναν την άφεση ή μη του παραπτώματός τους από τον ίδιο τον Κύριο, που θα ερχόταν οσονούπω. Αυτό αποδεικνύει ότι η Εκκλησία, τα μυστήρια, το εορτολόγιο αλλά ακόμη και το δόγμα, δεν ορίστηκε ολόκληρο από τον Χριστό και τους Αποστόλους. Αλλά από τους διαδόχους των Αποστόλων και από Εκείνον που έστειλε ο Χριστός, έχοντας πει ότι από Εκείνον θα μάθουμε όλη την αλήθεια, γιατί ο Χριστός δεν ήταν δυνατόν να διδάξει τα πάντα, αφού οι άνθρωποι δεν είχαν την πνευματική ωριμότητα για να τα κατανοήσουν. Εκείνος δεν είναι άλλος από τον Παράκλητο, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, «το εν Υιώ αναπαυόμενον», το οποίο προοδευτικά αποκάλυψε (και ίσως αποκαλύπτει) «πάσαν την αλήθειαν».
Βλέπε (Ιωάν. ιε' 26, ιστ' 13):
-ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ παράκλητος ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ πατρός, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ·
-ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν· οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσει λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν.
Άρα, ισχύοντα και ισχυρά στην Εκκλησία δεν είναι μόνο όσα όρισαν ο Χριστός και οι Απόστολοι αλλά και όσα η Εκκλησία, η συνεχιζόμενη στους αιώνες παρουσία του Χριστού (Ματθ, κη' 21, καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ' ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος), όρισε δια μέσου του Αγίου Πνεύματος, του λαού της και του κλήρου της.
«Κεφάλαιον 2ον»
Ορθώς λέει το κείμενο ότι δεν υπήρχε γιορτή Χριστουγέννων αλλά γιορτή Επιφανείων, αυτά που σήμερα ονομάζουμε Θεοφάνεια. Και ήταν ταυτόχρονα η γιορτή της γέννησης, της περιτομής και της βάπτισης του Χριστού. Και ορθώς, στις 25 Δεκεμβρίου εορταζόταν η γιορτή του ήλιου από τους ειδωλολάτρες. Η Εκκλησία δεν θέλησε ποτέ να καταλύσει τη ζωή των μελών της αλλά να την αλλοιώσει, με την «καλή αλλοίωσιν». Δεν ήρθε να ανατρέψει καθεστώτα και συνήθειες αλλά ήρθε να δώσει νέο νόημα στα υπάρχοντα, ώστε όλα να δείχνουν στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και τη νέα ζωή που οι άνθρωποι είχαν πλέον τη δυνατότητα να μετέχουν. Επειδή λοιπόν οι άνθρωποι είναι άνθρωποι, οι χριστιανοί δεν μπορούσαν εύκολα να ξεχάσουν τις γιορτές στις οποίες συμμετείχαν και είχαν μάθει από γενιές να τηρούν. Γι' αυτό τους έκανε «το χατήρι» και εγκολπώθηκε τη γιορτή που εκείνοι γιόρταζαν στις 25 Δεκεμβρίου, της έδωσε νέο νόημα, ονόμασε «Ήλιο της δικαιοσύνης» τον Χριστό και την ενέταξε μέσα στο εορτολόγιό της, αποχωρίζοντάς την από την εορτή των Επιφανίων. Αυτό το ξέρουν όλοι όσοι έχουν διαβάσει ελάχιστη εκκλησιαστική ιστορία. Δεν είναι κάτι απόκρυφο και επτασφράγιστο!
Και μάλιστα, γύρω από τη γιορτή αυτή, όρισε με βάση την ημερομηνία αυτή όλες τις εορτές που σχετίζονται. Δηλαδή, έβαλε 9 μήνες πριν τον Ευαγγελισμό (25 Μαρτίου), 8 μέρες μετά την περιτομή (1 Ιανουαρίου) και 40 μέρες μετά την Υπαπαντή (2 Φεβρουαρίου). Όλα αυτά τα γεγονότα δεν έγιναν στις ημέρες αυτές, ξεκινώντας από τη γέννηση φυσικά. ΤΟΠΟΘΕΤΗΘΗΚΑΝ σε αυτές τις ημέρες, γιατί οι ορθόδοξοι ζούμε στον λειτουργικό χρόνο, το διαρκές παρόν της Βασιλείας του Θεού. Γι' αυτό και τα πάντα είναι σε χρόνο ενεστώτα: «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου», «Σήμερον γεννάται εκ Παρθένου» κλπ, τα οποία βιώνει και ο λαός μας ο ορθόδοξος και λέει κι εκείνος «Σήμερα τα Φώτα κι ο φωτισμός... έρχεται ο Ιωάννης ο Βαπτιστής...»
Τετάρτη 5 Ιανουαρίου 2011
Παρασκευή 24 Δεκεμβρίου 2010
Πορεύσου όπου αντέχεις (αλλιώς: Χριστούγεννα 2010)
Σήμερα γεννιέται «παιδίον νέον». Παιδί διαφορετικό, όχι σαν αυτά που έχουμε συνηθίσει. Και γεννιέται γιατί έχει έναν και μοναδικό σκοπό και έναν στόχο: Να κατακλύσει με την αγάπη του όλη την κτίση, για να γίνει κι εκείνη νέα. Και φυσικά, μέσα στην κτίση, ο πραγματικός του στόχος είναι ο άνθρωπος· εμείς, εσύ. Και θα καταβάλει για την επίτευξη αυτού του στόχου κάθε προσπάθεια, με όποιο κόστος κι αν έχει αυτή, ακόμη και την ίδια του τη Ζωή.
Ακούγεται περίεργο να αναφερόμαστε στο Χριστό που σήμερα γεννιέται με όρους μίας σύγχρονης, στοχοκεντρικής, μαξιμαλιστικής προοπτικής. Αλλά έχουμε μάθει τα πάντα πλέον να τα εντάσσουμε μέσα σε σχέδια, να αναζητούμε τους κρυφούς στόχους. Γαλουχημένοι, πλέον, στο περιβάλλον της (επιλεκτικής) υπερπληροφόρησης, είμαστε ικανοί να βλέπουμε, ή μάλλον να αποκαλύπτουμε, τα μυστικά που όλοι προσπαθούν να μας αποκρύψουν. Όλα τα σχέδια και τους στόχους εκείνων που προσπαθούν να μας πάρουν «κάτι». Τα χρήματά μας, την πίστη μας, την πατρίδα μας, την ταυτότητά μας... Και βάζουμε εμείς τον αντίθετο από εκείνους στόχο: Να τους ανατρέψουμε. Και η μάχη των στόχων μπορεί πλέον να ξεκινήσει. «Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν».
Και έτσι πορεύεται αμείλικτα ο χρόνος και μας βρίσκει να αναμασούμε τις σάρκες μας και να φοβόμαστε τη σκιά μας. Αδελφός εναντίον αδελφού, συμφέρον εναντίον συμφέροντος, στόχος εναντίον στόχου. Και κάπου εκεί, πίσω από το προσωπείο της «γνώσης» και του αγώνα, κρυμμένη και αμίλητη η ψυχή του καθενός μας. Πλημυρισμένη από το φόβο, γεμάτη από την οργή για την καταπάτηση των δικαιωμάτων, ξαναμμένη από την κάψα της αντιδικίας και της αντεκδίκησης. Για δες; Είναι ο Χριστός μέσα της; Το πιο πιθανό είναι πως θα πεις: Μπα! Δεν χωράει! Είναι τόσα πολλά αυτά που καταλαμβάνουν τον χώρο της...
Αγαπητοί φίλοι, που κάνετε τον κόπο να διαβάσετε αυτό το κείμενο: Μην βιαστείτε να αναφωνήσετε «αίσχος! ετούτο το κείμενο μας καλεί να παραχωρήσουμε ”γη και ύδωρ” στους εχθρούς της πατρίδας/του λαού/των εργαζομένων/των ορθοδόξων». Όχι, βέβαια. Το κείμενο αυτό έχει σκοπό να πει τούτο: «Πορεύσου όπου αντέχεις!». Διάλεξε ΕΣΥ τι είναι αυτό με το οποίο θέλεις να ασχολείται η ψυχή σου και τι είναι αυτό που της δίνει τη γαλήνη και την κάνει να ζει στο φυσικό της περιβάλλον: την κοινωνία με τις άλλες ψυχές, τους άλλους ανθρώπους, και την κοινωνία με τον Θεό. Διάλεξε ΕΣΥ και όχι αυτοί που σε προσεγγίζουν από κάθε λογής μέσο επικοινωνίας, από τη γειτονιά σου και από οπουδήποτε αλλού.
Πορεύσου όπου αντέχεις! Αντέχει η ψυχή σου την (εκάστοτε) μάχη; Δώσε την με όλη σου την καρδιά. Αλλά δώσε την όπως την έδωσε και το «νέον παιδίον»: Με αγάπη για τον αδερφό σου και με σεβασμό προς όλους. Και μη ξεχάσεις τον βασικό σου στόχο: Ο βασικός στόχος της ζωής σου δεν είναι τίποτα από αυτά που θα μείνουν σε αυτό τον κόσμο. Βασικός στόχος της ζωής σου είναι η γιγάντωση της ψυχής σου, που πραγματοποιείται βάζοντας μέσα της κι άλλους ανθρώπους, και όσο το δυνατόν περισσότερους, και βάζοντας γύρω από όλους τον Χριστό. Αυτή είναι η υγιής ψυχή. Αγωνίσου όσο μπορείς. Φτάσε όπου αντέχεις. Αλλά μην χάσεις, χάριν των άλλων στόχων σου, τον μέγιστο στόχο. Την ψυχή σου.
Οι ημέρες είναι δύσκολες – και να μην το βλέπαμε, το έχουμε ακούσει πλέον χιλιάδες φορές. Μπορούμε όμως να εμπνεόμαστε από το «νέον παιδίον», από τον νέο τρόπο Του, που αν και πέρασαν δύο χιλιετίες ο τρόπος του δεν έχουμε καταφέρει ακόμη να γίνει ο συνήθης. Κι έτσι παραμένει πάντα ο νέος. Δες με πιο τρόπο το «νέον παιδίον» επετέλεσε το μεγαλύτερο, το ανθρωπίνως αδύνατον, το προαιώνιο σχέδιο· την Θεία Οικονομία: Με Αγάπη και με ειρήνη, χωρίς θόρυβο και τυμπανοκρουσίες. Ταπεινά, ξεκινώντας από το σπήλαιο της Βηθλεέμ και καταλήγοντας στο Σταυρό και την Ανάσταση, δηλαδή τη θυσία. Βάλε το στην καρδιά σου και διδάξου. Και έπειτα πορεύσου στη ζωή σου.
Αντιστάσου σε εκείνα που σε κάνουν να ζεις με τρόπους που δεν θέλει η ψυχή σου. Αντιστάσου ακόμη και στο κείμενο αυτό, αν δεν προτείνει αυτό που πραγματικά θέλει η ψυχή σου. Τη ζωή σου και την ψυχή σου δεν μπορεί κανείς να σου την πάρει, ούτε από το πορτοφόλι σου, ούτε από την ταυτότητά σου, ούτε από την πατρίδα σου, ούτε από την κάρτα σου. Ζήσε τη ζωή σου όσο καλύτερα μπορείς και όσο καλύτερα η ψυχή σου θέλει και αντέχει!
(Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην Πνευματική Πολιτεία, 25/12/2010)
(Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην Πνευματική Πολιτεία, 25/12/2010)
Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010
Ο Χριστός γεννήθηκε!
Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην «Πνευματική Πολιτεία», στις 19/12/2010, Κυριακή των Αγίων Προπατόρων, από Αβραάμ έως Ιωσήφ του μνήστωρος.
Σήμερα στους ναούς μας ακούσαμε ένα από τα πιο περίεργα ευαγγελικά αναγνώσματα. Στο μεγαλύτερο μέρος του ήταν μία συνεχής παράθεση ονομάτων. «Αβραάμ εγέννησε τον Ισαάκ, Ισαάκ εγέννησε τον Ιακώβ...» κτλ. Γιατί άραγε έγινε όλη αυτή η παράθεση των ονομάτων; Τι έχουμε να ωφεληθούμε εμείς από αυτή;
Δυστυχώς, ο Ιησούς αμφισβητήθηκε, έγινε σημείο αντιλεγόμενο από πολλούς, σε όλη τη διάρκεια των αιώνων. Ο Ματθαίος, που είναι ο συγγραφέας του ευαγγελίου αυτού, θέλησε πριν καν ξεκινήσει την εξιστόρησή του να δείξει σε όλους τους ανθρώπους, και κυρίως στους ομοεθνείς του Εβραίους όλων των αιώνων, που δεν πίστεψαν και σταύρωσαν τον Χριστό, ότι ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο ιστορικό, που εκπλήρωσε τις προφητείες που είχε λάβει ο περιούσιος λαός του Θεού, ο Ισραήλ. Και μαζί με εκείνους, να διαβεβαιώσει γι’ αυτή την αλήθεια και όλους εμάς, τον νέο Ισραήλ, τους πιστούς που είμαστε πλέον, ανεξάρτητα από την εθνική καταγωγή μας, ο νέος περιούσιος λαός του Θεού.
Ο Χριστός έλαβε σάρκα και οστά από το γένος του Δαβίδ, όπως διακήρυσσαν αιώνες πριν οι προφητείες. Έτσι ο ευαγγελιστής Ματθαίος, σε μία εποχή και σε μία φυλή (των Εβραίων) που συντηρούσαν με ακρίβεια γενεαλογικά δένδρα, χωρίς πολλά λόγια και περιττά στολίδια μας διδάσκει την πρώτη και βασικότερη αλήθεια: Ο Χριστός σαρκώθηκε και είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας!
Γιατί, όμως, είναι ο Μεσσίας; Από που φαίνεται αυτό; Συνεχίζει ο Ματθαίος και εξιστορεί τη γέννηση. Προσέξατε πόσο απλά την περιέγραψε; Σε επτά μόλις στίχους. Απλά και σταράτα. Γιατί η Αλήθεια δεν θέλει φτιασίδια. Αποκάλυψε με λίγες λέξεις πως η Παναγία γέννησε Υιόν, χωρίς να γνωρίσει άνδρα, μόνο με τη δημιουργική επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Άρα, το παιδί αυτό δεν ήταν ένα κοινό παιδί, ήταν μία εκ νέου δημιουργία ενός νέου Αδάμ, το ίδιο το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Υιός και Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε Υιός της Παρθένου!
Πολλά παράδοξα μας επεφύλαξε η ενανθρώπηση του Χριστού! Η Παρθένος, γέννησε. Η γέννα έγινε χωρίς οδύνες. Το παιδί ήταν Θεός και άνθρωπος – ένα πρόσωπο (ο Υιός του Θεού) με δύο φύσεις: την Θεϊκή και την ανθρώπινη. Εκείνος που δεν χωράει πουθενά γιατί έπλασε το σύμπαν, χώρεσε στην κοιλιά μιας γυναίκας! Εκείνος που βρίσκεται ως Θεός στους κόλπους του Θεού Πατρός, βρίσκεται και στους κόλπους μιας γυναίκας Μητρός! Εκείνος που δοξολογούσαν ακαταπαύστως οι αγγελικές δυνάμεις στον επουράνιο θρόνο, γεννιέται σε φάτνη. Και οι άγγελοι εκπλήσσονται ακόμη περισσότερο και αρχίζουν να αντιλαμβάνονται κι εκείνοι ότι ο Θεός είναι η ένσαρκη Αγάπη. Διδάσκονται μέχρι και οι επουράνιες δυνάμεις από την συγκατάβαση του Θεού προς τους ανθρώπους και δοξολογούν για τη χαρά που έγινε σήμερα στην πλάση!
Ήδη τα λόγια που είπαμε είναι πάρα πολλά. Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, ως μέτοχος της αποκεκαλυμμένης και σαρκωμένης Αλήθειας, είπε πολύ λιγότερα. Εμείς ως ατελείς φτιασιδώνουμε τα λόγια, προσπαθούμε να προσθέσουμε συναίσθημα για να τα κάνουμε πιο εύκολα, πιο κατανοητά. Η αλήθεια, όμως, που εκφράζει ο Ευαγγελιστής είναι πολύ απλή. Ο Χριστός γεννήθηκε... Ο ΧΡΙΣΤΟΣ γεννήθηκε...
Σε λίγες μέρες θα εορτάσουμε τα Χριστούγεννα. Φίλε και φίλη... Κάτσε λίγο στην άκρη, όταν θα ξεκουράζεσαι από τις τελευταίες δουλειές και τα τελευταία ψώνια που πρέπει να διεκπεραιώσεις για να κάνεις πιο επίσημη αυτή τη μεγάλη μέρα, κάτσε στην άκρη και αναλογίσου την απλότητα αλλά και την ασύλληπτη για τον νου πραγματικότητα αυτής της φράσης: «Ο Χριστός γεννήθηκε». Άσε για λίγο στην μπάντα όλα αυτά που σε κάνουν να θυμώνεις κάθε μέρα. Άσε αυτούς που φωνάζουν για κρίση, για πολιτικούς, για χρήματα και οικονομίες. Είναι χρήσιμα κι αυτά αλλά τώρα έχει δικαίωμα και η ψυχή σου να αναπαυθεί και ο νους σου να γαληνεύσει. Έστω και για λίγες μέρες του χρόνου, έχει θέση και ο Χριστός στη ζωή σου. Ο Χριστός γεννήθηκε! Ψιθύρισε το στην καρδιά σου, θαύμασέ το με το νου σου!
Σήμερα στους ναούς μας ακούσαμε ένα από τα πιο περίεργα ευαγγελικά αναγνώσματα. Στο μεγαλύτερο μέρος του ήταν μία συνεχής παράθεση ονομάτων. «Αβραάμ εγέννησε τον Ισαάκ, Ισαάκ εγέννησε τον Ιακώβ...» κτλ. Γιατί άραγε έγινε όλη αυτή η παράθεση των ονομάτων; Τι έχουμε να ωφεληθούμε εμείς από αυτή;
Δυστυχώς, ο Ιησούς αμφισβητήθηκε, έγινε σημείο αντιλεγόμενο από πολλούς, σε όλη τη διάρκεια των αιώνων. Ο Ματθαίος, που είναι ο συγγραφέας του ευαγγελίου αυτού, θέλησε πριν καν ξεκινήσει την εξιστόρησή του να δείξει σε όλους τους ανθρώπους, και κυρίως στους ομοεθνείς του Εβραίους όλων των αιώνων, που δεν πίστεψαν και σταύρωσαν τον Χριστό, ότι ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο ιστορικό, που εκπλήρωσε τις προφητείες που είχε λάβει ο περιούσιος λαός του Θεού, ο Ισραήλ. Και μαζί με εκείνους, να διαβεβαιώσει γι’ αυτή την αλήθεια και όλους εμάς, τον νέο Ισραήλ, τους πιστούς που είμαστε πλέον, ανεξάρτητα από την εθνική καταγωγή μας, ο νέος περιούσιος λαός του Θεού.
Ο Χριστός έλαβε σάρκα και οστά από το γένος του Δαβίδ, όπως διακήρυσσαν αιώνες πριν οι προφητείες. Έτσι ο ευαγγελιστής Ματθαίος, σε μία εποχή και σε μία φυλή (των Εβραίων) που συντηρούσαν με ακρίβεια γενεαλογικά δένδρα, χωρίς πολλά λόγια και περιττά στολίδια μας διδάσκει την πρώτη και βασικότερη αλήθεια: Ο Χριστός σαρκώθηκε και είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας!
Γιατί, όμως, είναι ο Μεσσίας; Από που φαίνεται αυτό; Συνεχίζει ο Ματθαίος και εξιστορεί τη γέννηση. Προσέξατε πόσο απλά την περιέγραψε; Σε επτά μόλις στίχους. Απλά και σταράτα. Γιατί η Αλήθεια δεν θέλει φτιασίδια. Αποκάλυψε με λίγες λέξεις πως η Παναγία γέννησε Υιόν, χωρίς να γνωρίσει άνδρα, μόνο με τη δημιουργική επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Άρα, το παιδί αυτό δεν ήταν ένα κοινό παιδί, ήταν μία εκ νέου δημιουργία ενός νέου Αδάμ, το ίδιο το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Υιός και Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε Υιός της Παρθένου!
Πολλά παράδοξα μας επεφύλαξε η ενανθρώπηση του Χριστού! Η Παρθένος, γέννησε. Η γέννα έγινε χωρίς οδύνες. Το παιδί ήταν Θεός και άνθρωπος – ένα πρόσωπο (ο Υιός του Θεού) με δύο φύσεις: την Θεϊκή και την ανθρώπινη. Εκείνος που δεν χωράει πουθενά γιατί έπλασε το σύμπαν, χώρεσε στην κοιλιά μιας γυναίκας! Εκείνος που βρίσκεται ως Θεός στους κόλπους του Θεού Πατρός, βρίσκεται και στους κόλπους μιας γυναίκας Μητρός! Εκείνος που δοξολογούσαν ακαταπαύστως οι αγγελικές δυνάμεις στον επουράνιο θρόνο, γεννιέται σε φάτνη. Και οι άγγελοι εκπλήσσονται ακόμη περισσότερο και αρχίζουν να αντιλαμβάνονται κι εκείνοι ότι ο Θεός είναι η ένσαρκη Αγάπη. Διδάσκονται μέχρι και οι επουράνιες δυνάμεις από την συγκατάβαση του Θεού προς τους ανθρώπους και δοξολογούν για τη χαρά που έγινε σήμερα στην πλάση!
Ήδη τα λόγια που είπαμε είναι πάρα πολλά. Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος, ως μέτοχος της αποκεκαλυμμένης και σαρκωμένης Αλήθειας, είπε πολύ λιγότερα. Εμείς ως ατελείς φτιασιδώνουμε τα λόγια, προσπαθούμε να προσθέσουμε συναίσθημα για να τα κάνουμε πιο εύκολα, πιο κατανοητά. Η αλήθεια, όμως, που εκφράζει ο Ευαγγελιστής είναι πολύ απλή. Ο Χριστός γεννήθηκε... Ο ΧΡΙΣΤΟΣ γεννήθηκε...
Σε λίγες μέρες θα εορτάσουμε τα Χριστούγεννα. Φίλε και φίλη... Κάτσε λίγο στην άκρη, όταν θα ξεκουράζεσαι από τις τελευταίες δουλειές και τα τελευταία ψώνια που πρέπει να διεκπεραιώσεις για να κάνεις πιο επίσημη αυτή τη μεγάλη μέρα, κάτσε στην άκρη και αναλογίσου την απλότητα αλλά και την ασύλληπτη για τον νου πραγματικότητα αυτής της φράσης: «Ο Χριστός γεννήθηκε». Άσε για λίγο στην μπάντα όλα αυτά που σε κάνουν να θυμώνεις κάθε μέρα. Άσε αυτούς που φωνάζουν για κρίση, για πολιτικούς, για χρήματα και οικονομίες. Είναι χρήσιμα κι αυτά αλλά τώρα έχει δικαίωμα και η ψυχή σου να αναπαυθεί και ο νους σου να γαληνεύσει. Έστω και για λίγες μέρες του χρόνου, έχει θέση και ο Χριστός στη ζωή σου. Ο Χριστός γεννήθηκε! Ψιθύρισε το στην καρδιά σου, θαύμασέ το με το νου σου!
Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου 2010
Για εκείνους που είναι «πιο Έλληνες» από τον Μεγάλο Αλέξανδρο
Πως άραγε έβλεπε το θέμα των διαφορετικών εθνοτήτων ο Μέγας Αλέξανδρος, ένας από του Μέγιστους των Ελλήνων διαμέσου των αιώνων; Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που ο Μέγας Αλέξανδρος πραγματώνει την έννοια «οικουμενικός» και «παγκόσμιος». Ας ρίξουμε μια ματιά στα ίδια τα λόγια του, που εμένα προσωπικά με εντυπωσίασαν και με ξένισαν ιδιαίτερα, αν τα αντιδιαστείλω με τους σύγχρονους «υποστηρικτές» του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Την πιο χαρακτηριστική έκφραση της πολιτικής του Μεγάλου Αλεξάνδρου για τη γεφύρωση των αντιθέσεων μεταξύ ηπείρων, λαών και φυλών αποτελεί το γεγονός, όταν στην Ώπη, στις όχθες του Τίγρητος, συγκέντρωσε όλους μαζί, Μακεδόνες (Έλληνες) και Πέρσες (Ασιάτες), για να προσφέρουν ενωμένοι θυσίες στους θεούς. Και ανέπεμψε ευχή για «ομόνοια και ειρήνη και κοινωνία μεταξύ όλων των ανθρώπων», μήνυμα ενδεικτικό του οικουμενικού Ελληνισμού:
«Σας εύχομαι, τώρα που τελειώνουν οι πόλεμοι, να ευτυχήσετε με την ειρήνη. Όλοι οι θνητοί από δω και πέρα να ζήσουν σαν ένας λαός, μονοιασμένοι για την κοινή προκοπή. Θεωρήστε την οικουμένη πατρίδα σας, με κοινούς τους νόμους, όπου θα κυβερνούν οι άριστοι, ανεξαρτήτως φυλής. Δεν ξεχωρίζω τους ανθρώπους, όπως κάνουν οι στενοκέφαλοι, σε Έλληνες και βαρβάρους. Δεν με ενδιαφέρει η καταγωγή των πολιτών, ούτε η ράτσα που γεννήθηκαν. Τους καταμερίζω με ένα μόνο κριτήριο, την αρετή. Για μένα κάθε καλός ξένος είναι Έλληνας, και κάθε κακός Έλληνας είναι χειρότερος από βάρβαρος. Αν ποτέ σας παρουσιαστούν διαφορές, δεν θα καταφύγετε ποτέ στα όπλα, παρά θα τις λύνετε ειρηνικά. Στην ανάγκη θα σταθώ εγώ διαιτητής σας. Το θεό δεν πρέπει να τον νομίζετε σαν αυταρχικό κυβερνήτη, αλλά σαν κοινό πατέρα όλων, ώστε η διαγωγή σας να μοιάζει με τη ζωή που κάνουν τα αδέλφια στην οικογένεια. Από μέρους μου, σας θεωρώ όλους ίσους, λευκούς ή μελαμψούς, και θα ήθελα να μην είστε μόνον υπήκοοι της κοινοπολιτείας μου, αλλά μέτοχοι, όλοι συνέταιροι. Όσο περνάει από το χέρι μου, θα προσπαθήσω να συντελεσθούν αυτά που υπόσχομαι. Τον όρκο που δώσαμε με την σπονδή απόψε, κρατήστε τον σαν συμβόλαιο αγάπης».
[Σε μετφρ. Α.Σταυρόπουλου – Μ.Τρεμούλη, «Δικαίωμα ή και να είσαι διαφορετικός; Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση και προοπτική», ΕΕΘΣΠΑ ΜΑ’ (2006) σ.260]
[Θωμά Ιωαννίδη, «Αγία Γραφή και Παγκοσμιοποίηση, Σημεία σύγκλισης και απόκλισης», Εκδόσεις Πουρναρά 2009]
Την πιο χαρακτηριστική έκφραση της πολιτικής του Μεγάλου Αλεξάνδρου για τη γεφύρωση των αντιθέσεων μεταξύ ηπείρων, λαών και φυλών αποτελεί το γεγονός, όταν στην Ώπη, στις όχθες του Τίγρητος, συγκέντρωσε όλους μαζί, Μακεδόνες (Έλληνες) και Πέρσες (Ασιάτες), για να προσφέρουν ενωμένοι θυσίες στους θεούς. Και ανέπεμψε ευχή για «ομόνοια και ειρήνη και κοινωνία μεταξύ όλων των ανθρώπων», μήνυμα ενδεικτικό του οικουμενικού Ελληνισμού:
«Σας εύχομαι, τώρα που τελειώνουν οι πόλεμοι, να ευτυχήσετε με την ειρήνη. Όλοι οι θνητοί από δω και πέρα να ζήσουν σαν ένας λαός, μονοιασμένοι για την κοινή προκοπή. Θεωρήστε την οικουμένη πατρίδα σας, με κοινούς τους νόμους, όπου θα κυβερνούν οι άριστοι, ανεξαρτήτως φυλής. Δεν ξεχωρίζω τους ανθρώπους, όπως κάνουν οι στενοκέφαλοι, σε Έλληνες και βαρβάρους. Δεν με ενδιαφέρει η καταγωγή των πολιτών, ούτε η ράτσα που γεννήθηκαν. Τους καταμερίζω με ένα μόνο κριτήριο, την αρετή. Για μένα κάθε καλός ξένος είναι Έλληνας, και κάθε κακός Έλληνας είναι χειρότερος από βάρβαρος. Αν ποτέ σας παρουσιαστούν διαφορές, δεν θα καταφύγετε ποτέ στα όπλα, παρά θα τις λύνετε ειρηνικά. Στην ανάγκη θα σταθώ εγώ διαιτητής σας. Το θεό δεν πρέπει να τον νομίζετε σαν αυταρχικό κυβερνήτη, αλλά σαν κοινό πατέρα όλων, ώστε η διαγωγή σας να μοιάζει με τη ζωή που κάνουν τα αδέλφια στην οικογένεια. Από μέρους μου, σας θεωρώ όλους ίσους, λευκούς ή μελαμψούς, και θα ήθελα να μην είστε μόνον υπήκοοι της κοινοπολιτείας μου, αλλά μέτοχοι, όλοι συνέταιροι. Όσο περνάει από το χέρι μου, θα προσπαθήσω να συντελεσθούν αυτά που υπόσχομαι. Τον όρκο που δώσαμε με την σπονδή απόψε, κρατήστε τον σαν συμβόλαιο αγάπης».
[Σε μετφρ. Α.Σταυρόπουλου – Μ.Τρεμούλη, «Δικαίωμα ή και να είσαι διαφορετικός; Ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση και προοπτική», ΕΕΘΣΠΑ ΜΑ’ (2006) σ.260]
[Θωμά Ιωαννίδη, «Αγία Γραφή και Παγκοσμιοποίηση, Σημεία σύγκλισης και απόκλισης», Εκδόσεις Πουρναρά 2009]
Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου 2010
«Σφάξε με, αγά μου, να αγιάσω...»
Θαύμασα την ομιλία του Σεβασμιωτάτου Ναυπάκτου στην Πάτρα.
Ατράνταχτα πιστεύω ότι Ορθοδοξία είναι αυτό το ανοιχτό πνεύμα, που σε κάνει να σκέφτεσαι με χαρά, που σου δίνει νόημα ύπαρξης, που σου χαρίζει την κοινωνία με τα πρόσωπα και κυρίως με το πρόσωπο της Αλήθειας.
ΔΕΝ είναι Ορθοδοξία εκείνα που σε κάνουν μόνο να μισείς και να βλέπεις εχθρούς (παπικούς, αντίχριστους κτλ). Και αν πρέπει κάποιοι να αγωνιστούν για τα δίκαιά της, αυτοί δεν είμαστε όλοι, όσο μάλιστα έχουμε Ιερά Σύνοδο. Οι πολλοί ας ασχοληθούμε με την ψυχούλα μας και το πως θα την κάνουμε να ανοίξει προς τα έξω, αντί να δηλητηριαζόμαστε με φανατισμούς και τάχα αγώνες και μαρτύρια. Και τότε θα δούμε ότι οι εχθροί που προσπαθούμε να πολεμήσουμε με φοβέρες και απειλές θα κατατροπωθούν από μόνοι τους!
Το πλήρες κείμενο της ομιλίας από τη Ρομφαία
(πολλά «εύγε» στη Ρομφαία!)
Ατράνταχτα πιστεύω ότι Ορθοδοξία είναι αυτό το ανοιχτό πνεύμα, που σε κάνει να σκέφτεσαι με χαρά, που σου δίνει νόημα ύπαρξης, που σου χαρίζει την κοινωνία με τα πρόσωπα και κυρίως με το πρόσωπο της Αλήθειας.
ΔΕΝ είναι Ορθοδοξία εκείνα που σε κάνουν μόνο να μισείς και να βλέπεις εχθρούς (παπικούς, αντίχριστους κτλ). Και αν πρέπει κάποιοι να αγωνιστούν για τα δίκαιά της, αυτοί δεν είμαστε όλοι, όσο μάλιστα έχουμε Ιερά Σύνοδο. Οι πολλοί ας ασχοληθούμε με την ψυχούλα μας και το πως θα την κάνουμε να ανοίξει προς τα έξω, αντί να δηλητηριαζόμαστε με φανατισμούς και τάχα αγώνες και μαρτύρια. Και τότε θα δούμε ότι οι εχθροί που προσπαθούμε να πολεμήσουμε με φοβέρες και απειλές θα κατατροπωθούν από μόνοι τους!
Το πλήρες κείμενο της ομιλίας από τη Ρομφαία
(πολλά «εύγε» στη Ρομφαία!)
Σάββατο 11 Σεπτεμβρίου 2010
«Η Θεολογία είναι άχρηστη»
Αυτό ισχυρίζεται τουλάχιστον ο Stephen Hawking, ο παγκοσμίως γνωστός φυσικός, ο οποίος στο νέο του βιβλίο «The Grand Design» (Το Μεγάλο Σχέδιο) ισχυρίζεται ότι ο Θεός δεν δημιούργησε το σύμπαν.
Σε χθεσινοβραδινή τηλεοπτική του εμφάνιση στο CNN, ο Stephen Hawking είπε μεταξύ άλλων, με τη βοήθεια πάντα του ειδικού ηλεκτρονικού υπολογιστή που μετατρέπει τις ανεπαίσθητες κινήσεις που κάνει πλέον εξαιτίας της ασθένειάς του (ALS) σε γραπτό και στη συνέχεια σε προφορικό λόγο:
«Ο Θεός ίσως να υπάρχει, αλλά η επιστήμη μπορεί να εξηγήσει το σύμπαν χωρίς την ανάγκη ενός δημιουργού. Η αυτογενής δημιουργία είναι η αιτία που υπάρχουν το σύμπαν και η ανθρωπότητα. Η βαρύτητα και η κβαντική θεωρία δημιουργούν σύμπαντα με αυτογενή τόπο, μέσα από το τίποτα».
Και απαντώντας στο ερώτημα γιατί το νέο του βιβλίο προκαλεί τόσο μεγάλες αντιδράσεις, είπε: «Η επιστήμη απαντάει ολοένα και συχνότερα και πιο ολοκληρωμένα σε ερωτήματα που κάποτε βρίσκονταν στα χωράφια της θρησκείας. Η επιστημονική θεώρηση είναι ολοκληρωμένη. Η Θεολογία είναι άχρηστη».
(αναδημοσίευση από http://www.zougla.gr/page.ashx?pid=2&aid=172151&cid=5)
Δεν νομίζω πως ο Hawking γράφει κάτι «αιρετικό». Απλώς, η διατύπωσή του είναι τόσο ρεαλιστική και ακριβής (με την έννοια της χρήσης των λέξεων στη μαθηματική και τις παράγωγές της επιστήμες), που προκαλεί «σκάνδαλο» στους ανθρώπους. Αν σε αυτό προσθέσεις και την ανάγκη των δημοσιογράφων να τσιγκλίσουν, φτιάχνεις ένα πολύ ωραίο κείμενο για να κάνει το γύρο του κόσμου.
Στην ουσία των πραγμάτων, πιστεύω πως πραγματικά, ίσως μία ημέρα οι επιστήμες κατορθώσουν να εξηγήσουν πράγματα που σήμερα φαντάζουν ανεξήγητα. Και σε αυτά δεν χρειάζεται, στα αλήθεια, η Θεολογία. Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και έθεσε σε αυτόν φυσικούς νόμους, οι οποίοι ισχύουν απαρεγκλίτως από τα πρώτα απειρακισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου της Μεγάλης Έκρηξης. Άρα, τι πιο φυσικό, και τι πιο θαυμάσιο, κάποιος που θα μπορέσει να καταλάβει - αν γίνεται για τον ανθρώπινο νου - το σύνολο των νόμων αυτών, να μπορέσει να περιγράψει τη δημιουργία με επιστημονικούς όρους. Μάλιστα θα είμαι κι εγώ από τους πρώτους και πιο θερμούς αναγνώστες του έργου!
Η Θεολογία είναι πραγματικά άχρηστη γι' αυτό. Τα βιβλία της Παλαιάς διαθήκης που περιγράφουν τη δημιουργία του κόσμου δεν είναι ούτε ιστορικά, ούτε επιστημονικά (με την παραπάνω έννοια) βιβλία. Ολόκληρη η Αγία Γραφή αποτελεί την καταγραφή της επέμβασης του Θεού στον κόσμο, με σκοπό να τον οδηγήσει στη «σωτηρία» του. Το τι είναι σωτηρία, βεβαίως, είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα. Κι επειδή έχει καταντήσει «κλισέ» στις θεολογικές συζητήσεις, ακούγεται και λίγο φαιδρή και γραφική, ως λέξη. Η «σωτηρία», όμως, έχει να κάνει με την προσωπική σχέση του Θεού με τον κάθε άνθρωπο αλλά και του κάθε ανθρώπου με τους υπόλοιπους ανθρώπους.
Αυτή η «σωτηρία», που δεν είναι της παρούσης να την πάμε παρακάτω ως έννοια, δεν περιγράφεται σε επιστημονικά βιβλία, όπως δεν περιγράφονται η αγάπη, η χαρά, το ενδιαφέρον, το κουράγιο κ.α. με κάτι περισσότερο από ένα στείρο λεξικογραφικό λήμμα. Όλα αυτά είναι πράγματα που τα ζεις. Και το πιο ενδιαφέρον είναι πως αυτό που είναι πιο έντονο, ώστε να αλλάζει τον άνθρωπο οντολογικά, τη σωτηρία δηλαδή, δεν την έχουμε ζήσει ακόμη!
Αυτά είναι τα χωράφια της Θεολογίας. Άρα να ξέρουμε που βαδίζουμε. Γιατί δεν μπορεί να θεωρήσω ότι η αδυναμία της Θεολογίας να περιγράψει με επιστημονικούς όρους τη δημιουργία ακυρώνει τη Θεολογία. Όπως δεν μπορεί να θεωρήσω πως η αδυναμία της Επιστήμης να εξηγήσει τον αίτιο των φυσικών νόμων (=αιτιατό)* και της Μεγάλης Έκρηξης ακυρώνει την Επιστήμη.
* Ο ίδιος ο Hawking στο κλασικό βιβλίο του «το χρονικό του χρόνου» έχει πει πως καμία επιστήμη δεν μπορεί να περάσει «πριν» από τη Μεγάλη Έκρηξη, γιατί από εκεί ξεκινά το «παράθυρο του χρόνου» και του φυσικού κόσμου. Από εκεί και πριν, είναι «άλλα χωράφια»! (Guess for whom!!! :-p )
Σε χθεσινοβραδινή τηλεοπτική του εμφάνιση στο CNN, ο Stephen Hawking είπε μεταξύ άλλων, με τη βοήθεια πάντα του ειδικού ηλεκτρονικού υπολογιστή που μετατρέπει τις ανεπαίσθητες κινήσεις που κάνει πλέον εξαιτίας της ασθένειάς του (ALS) σε γραπτό και στη συνέχεια σε προφορικό λόγο:
«Ο Θεός ίσως να υπάρχει, αλλά η επιστήμη μπορεί να εξηγήσει το σύμπαν χωρίς την ανάγκη ενός δημιουργού. Η αυτογενής δημιουργία είναι η αιτία που υπάρχουν το σύμπαν και η ανθρωπότητα. Η βαρύτητα και η κβαντική θεωρία δημιουργούν σύμπαντα με αυτογενή τόπο, μέσα από το τίποτα».
Και απαντώντας στο ερώτημα γιατί το νέο του βιβλίο προκαλεί τόσο μεγάλες αντιδράσεις, είπε: «Η επιστήμη απαντάει ολοένα και συχνότερα και πιο ολοκληρωμένα σε ερωτήματα που κάποτε βρίσκονταν στα χωράφια της θρησκείας. Η επιστημονική θεώρηση είναι ολοκληρωμένη. Η Θεολογία είναι άχρηστη».
(αναδημοσίευση από http://www.zougla.gr/page.ashx?pid=2&aid=172151&cid=5)
Δεν νομίζω πως ο Hawking γράφει κάτι «αιρετικό». Απλώς, η διατύπωσή του είναι τόσο ρεαλιστική και ακριβής (με την έννοια της χρήσης των λέξεων στη μαθηματική και τις παράγωγές της επιστήμες), που προκαλεί «σκάνδαλο» στους ανθρώπους. Αν σε αυτό προσθέσεις και την ανάγκη των δημοσιογράφων να τσιγκλίσουν, φτιάχνεις ένα πολύ ωραίο κείμενο για να κάνει το γύρο του κόσμου.
Στην ουσία των πραγμάτων, πιστεύω πως πραγματικά, ίσως μία ημέρα οι επιστήμες κατορθώσουν να εξηγήσουν πράγματα που σήμερα φαντάζουν ανεξήγητα. Και σε αυτά δεν χρειάζεται, στα αλήθεια, η Θεολογία. Ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο και έθεσε σε αυτόν φυσικούς νόμους, οι οποίοι ισχύουν απαρεγκλίτως από τα πρώτα απειρακισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου της Μεγάλης Έκρηξης. Άρα, τι πιο φυσικό, και τι πιο θαυμάσιο, κάποιος που θα μπορέσει να καταλάβει - αν γίνεται για τον ανθρώπινο νου - το σύνολο των νόμων αυτών, να μπορέσει να περιγράψει τη δημιουργία με επιστημονικούς όρους. Μάλιστα θα είμαι κι εγώ από τους πρώτους και πιο θερμούς αναγνώστες του έργου!
Η Θεολογία είναι πραγματικά άχρηστη γι' αυτό. Τα βιβλία της Παλαιάς διαθήκης που περιγράφουν τη δημιουργία του κόσμου δεν είναι ούτε ιστορικά, ούτε επιστημονικά (με την παραπάνω έννοια) βιβλία. Ολόκληρη η Αγία Γραφή αποτελεί την καταγραφή της επέμβασης του Θεού στον κόσμο, με σκοπό να τον οδηγήσει στη «σωτηρία» του. Το τι είναι σωτηρία, βεβαίως, είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα. Κι επειδή έχει καταντήσει «κλισέ» στις θεολογικές συζητήσεις, ακούγεται και λίγο φαιδρή και γραφική, ως λέξη. Η «σωτηρία», όμως, έχει να κάνει με την προσωπική σχέση του Θεού με τον κάθε άνθρωπο αλλά και του κάθε ανθρώπου με τους υπόλοιπους ανθρώπους.
Αυτή η «σωτηρία», που δεν είναι της παρούσης να την πάμε παρακάτω ως έννοια, δεν περιγράφεται σε επιστημονικά βιβλία, όπως δεν περιγράφονται η αγάπη, η χαρά, το ενδιαφέρον, το κουράγιο κ.α. με κάτι περισσότερο από ένα στείρο λεξικογραφικό λήμμα. Όλα αυτά είναι πράγματα που τα ζεις. Και το πιο ενδιαφέρον είναι πως αυτό που είναι πιο έντονο, ώστε να αλλάζει τον άνθρωπο οντολογικά, τη σωτηρία δηλαδή, δεν την έχουμε ζήσει ακόμη!
Αυτά είναι τα χωράφια της Θεολογίας. Άρα να ξέρουμε που βαδίζουμε. Γιατί δεν μπορεί να θεωρήσω ότι η αδυναμία της Θεολογίας να περιγράψει με επιστημονικούς όρους τη δημιουργία ακυρώνει τη Θεολογία. Όπως δεν μπορεί να θεωρήσω πως η αδυναμία της Επιστήμης να εξηγήσει τον αίτιο των φυσικών νόμων (=αιτιατό)* και της Μεγάλης Έκρηξης ακυρώνει την Επιστήμη.
* Ο ίδιος ο Hawking στο κλασικό βιβλίο του «το χρονικό του χρόνου» έχει πει πως καμία επιστήμη δεν μπορεί να περάσει «πριν» από τη Μεγάλη Έκρηξη, γιατί από εκεί ξεκινά το «παράθυρο του χρόνου» και του φυσικού κόσμου. Από εκεί και πριν, είναι «άλλα χωράφια»! (Guess for whom!!! :-p )
Παρασκευή 20 Αυγούστου 2010
Η κλίμαξ
«Βρήκε έναν τόπο και κοιμήθηκε, ο ήλιος κόντευε να δύσει. Πήρε μία πέτρα και την έβαλε για προσκεφάλι του και κοιμήθηκε. Και είδε ενύπνιο: Δες! Μία κλίμακα, μία σκάλα στηριγμένη γερά στη γη, που η κορυφή της έφτανε ως τον ουρανό. Και άγγελοι Κυρίου ανέβαιναν και κατέβαιναν πάνω σε αυτή. Ο Κύριος στηρίχθηκε στη σκάλα εκείνη και είπε: Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, μη φοβάσαι.»
Πολλές-πολλές χιλιάδες χρόνια πριν, πολύ πριν οι άνθρωποι γνωρίσουν τη δωρεά του Θεού στους ανθρώπους, ο Ιακώβ είδε αυτό το όραμα στον ύπνο του. Δεν ήταν ένα απλό όνειρο, σαν αυτά που βλέπουμε όλοι μας καθημερινά. Ήταν μία ολοζώντανη παρουσία του Θεού. Ο Ιακώβ είναι βέβαιο πως στερεώθηκε στην πίστη του μετά από αυτό το όραμα. Τι κατάλαβε, άραγε, από αυτό, όμως; Μπόρεσε, άραγε, να δει αυτό που διείδαν οι Άγιοι Πατέρες που έχουν τη γνώση και τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος που επήρθε μετά την Πεντηκοστή στο ανθρώπινο γένος;
Ίσως και για εκείνον να ήταν δύσκολο να κατανοήσει αυτό που είναι ασύλληπτο για τον νου που πλησιάζει την Θεοτόκο χωρίς πίστη. Ποια είναι, άραγε αυτή η κλίμακα, η σκάλα, που πατάει μεν στη γη, η κορυφή της όμως αγγίζει τον ουρανό; Ποια είναι εκείνη στην οποία στηρίχθηκε ο ίδιος ο Κύριος; Ποια είναι εκείνη που από αυτή μπορείς να ανέβεις στον ουρανό; Μα φυσικά η Θεοτόκος, η αεί Παρθένος Μαρία, η μητέρα του Κυρίου, η Παναγία.
Η Παναγία πατάει στη γη. Είναι άνθρωπος σαν ένας από εμάς. Είχε πατέρα και μητέρα, γεννήθηκε και έζησε όπως κάθε άνθρωπος που γεννιέται σε αυτό τον κόσμο. Δεν έγινε όμως μέρος του διεφθαρμένου κόσμου, δεν άφησε ποτέ το νου της να υποταγεί στον δυσώνυμο άρχοντα του κόσμου τούτου. Είχε το βλέμμα της καθαρό, να ατενίζει αυτό που είχε αποκαλυφθεί στην καρδιά της από τα πρώτα της παιδικά χρόνια. Ατένιζε τον Θεό, είχε γνώση του Θεού που μεγάλωνε και την κυρίευε ακόμη περισσότερο.
Μέχρι που απέκτησε το πλήρωμα της γνώσεως για άνθρωπο, όταν κυοφόρησε τον ίδιο τον Θεό στα σπλάχνα της. Κι έτσι άγγιξε η κορυφή της τον Θεό, έφτασε μέχρι τον θρόνο του Θεού και τοποθετήθηκε από Εκείνον λίγο κάτω από τον θρόνο Του, γιατί η Θεοτόκος είχε το πλήρωμα της Χάριτος, η Παναγία άνοιξε την καρδιά της όσο μπορούσε ανθρώπινη καρδιά να χωρέσει τον Θεό δεν έχει, όμως, παρόλα αυτά θεϊκή φύση και ουσία, άρα δεν μπορεί να είναι η ίδια Θεός. Αντανακλά, όμως, εκείνη το Φως της Χάριτος του Κυρίου ως το καθαρότερο και αστραφτερότερο κάτοπτρο.
Στο κάλλος αυτό της Παναγίας στηρίχθηκε ο Κύριος για να επιτελέσει το σωτήριο έργο Του. Μήπως ο Κύριος δεν μπορούσε μόνος του να το επιτελέσει; Φυσικά, ο Κύριος δύναται τα πάντα! Όμως η πάνσοφος βουλή του και η αλάθητη κρίση του αυτόν τον τρόπο επέλεξε, για να γίνει η σωτηρία μας: αυτόν τον τρόπο τον μαλακό, τον ευγενή, τον ήσυχο και ταπεινό, τον μόνιμο και ακλόνητο. Όπως είναι ο Θεός μας. Ο άνθρωπος έφταιξε στην πτώση, ο άνθρωπος μέσω της Παναγίας έγινε συμμέτοχος στη σωτηρία. Θαυμαστός ο Θεός! Και έτσι, όπου βλέπουμε τον Χριστό, βλέπουμε απαραιτήτως και την Παναγία. Και αντιστρόφως, όπου βλέπουμε την Παναγία, βλέπουμε απαραιτήτως και τον Χριστό, γιατί άνευ Εκείνου δεν υφίσταται το πρόσωπο της Μαρίας ως Θεοτόκου. Γι’ αυτό και οι αιρετικοί (π.χ. μάρτυρες Ιεχωβά) που θέλουν να χτυπήσουν με την αίρεσή τους τη Θεότητα του Κυρίου, χτυπούν και διαβάλουν και το πρόσωπο της Θεοτόκου. Και αντιστρόφως, διαβάλλοντας τη Θεοτόκο, διαστρέφουν και ακυρώνουν το σωτηριώδες έργο του Κυρίου.
Έτσι, λοιπόν, για όλα αυτά η Παναγία έγινε η κλίμακα με την οποία κατέβηκε ο Θεός στη γη και η κλίμακα με την οποία ανεβαίνουμε εμείς στον Θεό. Ναι, έτσι ευδόκησε η Θεία Χάρις: η Παναγία να είναι εκείνη που μακαρίζουν όλες οι γενεές, εκείνη που «δύναται τα πάντα, ως πανσθενής» (μπορεί τα πάντα γιατί έχει όλη τη δύναμη του Υιού της). Αυτή πρεσβεύει για όλους εμάς, εκείνη αποκάλυψε το Μυστήριο της ενανθρωπίσεως, το οποίο θαύμασαν και από το οποίο διδάχθηκαν ακόμη και αυτές οι επουράνιες δυνάμεις. Κι έτσι έγινε τιμιωτέρα και ενδοξοτέρα ακόμη και των αγιοτέρων ουρανίων ταγμάτων, εκείνων που είναι πλησιέστερα στον Επουράνιο Θρόνο. Δεν είναι η ίδια το ποθούμενο και λατρευόμενο αλλά γίνεται η κλίμακα με την οποία όλοι εμείς μπορούμε να ανέβουμε προς το όντως ποθούμενο, τον Κύριο της Δόξης.
Ας είναι αυτός ο Δεκαπενταύγουστος η αφορμή μας για να ανακαλύψουμε ποιο είναι το όντως ποθούμενο της καρδιάς μας. Και αν είναι ο Κύριος, ας στραφούμε προς την Παναγία. Εκείνη θα μας οδηγήσει με ασφάλεια και στοργή προς Αυτόν.
Το κείμενο δημοσιεύθηκε και στην Πνευματική Πολιτεία, στις 15/8/2010.
Πολλές-πολλές χιλιάδες χρόνια πριν, πολύ πριν οι άνθρωποι γνωρίσουν τη δωρεά του Θεού στους ανθρώπους, ο Ιακώβ είδε αυτό το όραμα στον ύπνο του. Δεν ήταν ένα απλό όνειρο, σαν αυτά που βλέπουμε όλοι μας καθημερινά. Ήταν μία ολοζώντανη παρουσία του Θεού. Ο Ιακώβ είναι βέβαιο πως στερεώθηκε στην πίστη του μετά από αυτό το όραμα. Τι κατάλαβε, άραγε, από αυτό, όμως; Μπόρεσε, άραγε, να δει αυτό που διείδαν οι Άγιοι Πατέρες που έχουν τη γνώση και τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος που επήρθε μετά την Πεντηκοστή στο ανθρώπινο γένος;
Ίσως και για εκείνον να ήταν δύσκολο να κατανοήσει αυτό που είναι ασύλληπτο για τον νου που πλησιάζει την Θεοτόκο χωρίς πίστη. Ποια είναι, άραγε αυτή η κλίμακα, η σκάλα, που πατάει μεν στη γη, η κορυφή της όμως αγγίζει τον ουρανό; Ποια είναι εκείνη στην οποία στηρίχθηκε ο ίδιος ο Κύριος; Ποια είναι εκείνη που από αυτή μπορείς να ανέβεις στον ουρανό; Μα φυσικά η Θεοτόκος, η αεί Παρθένος Μαρία, η μητέρα του Κυρίου, η Παναγία.
Η Παναγία πατάει στη γη. Είναι άνθρωπος σαν ένας από εμάς. Είχε πατέρα και μητέρα, γεννήθηκε και έζησε όπως κάθε άνθρωπος που γεννιέται σε αυτό τον κόσμο. Δεν έγινε όμως μέρος του διεφθαρμένου κόσμου, δεν άφησε ποτέ το νου της να υποταγεί στον δυσώνυμο άρχοντα του κόσμου τούτου. Είχε το βλέμμα της καθαρό, να ατενίζει αυτό που είχε αποκαλυφθεί στην καρδιά της από τα πρώτα της παιδικά χρόνια. Ατένιζε τον Θεό, είχε γνώση του Θεού που μεγάλωνε και την κυρίευε ακόμη περισσότερο.
Μέχρι που απέκτησε το πλήρωμα της γνώσεως για άνθρωπο, όταν κυοφόρησε τον ίδιο τον Θεό στα σπλάχνα της. Κι έτσι άγγιξε η κορυφή της τον Θεό, έφτασε μέχρι τον θρόνο του Θεού και τοποθετήθηκε από Εκείνον λίγο κάτω από τον θρόνο Του, γιατί η Θεοτόκος είχε το πλήρωμα της Χάριτος, η Παναγία άνοιξε την καρδιά της όσο μπορούσε ανθρώπινη καρδιά να χωρέσει τον Θεό δεν έχει, όμως, παρόλα αυτά θεϊκή φύση και ουσία, άρα δεν μπορεί να είναι η ίδια Θεός. Αντανακλά, όμως, εκείνη το Φως της Χάριτος του Κυρίου ως το καθαρότερο και αστραφτερότερο κάτοπτρο.
Στο κάλλος αυτό της Παναγίας στηρίχθηκε ο Κύριος για να επιτελέσει το σωτήριο έργο Του. Μήπως ο Κύριος δεν μπορούσε μόνος του να το επιτελέσει; Φυσικά, ο Κύριος δύναται τα πάντα! Όμως η πάνσοφος βουλή του και η αλάθητη κρίση του αυτόν τον τρόπο επέλεξε, για να γίνει η σωτηρία μας: αυτόν τον τρόπο τον μαλακό, τον ευγενή, τον ήσυχο και ταπεινό, τον μόνιμο και ακλόνητο. Όπως είναι ο Θεός μας. Ο άνθρωπος έφταιξε στην πτώση, ο άνθρωπος μέσω της Παναγίας έγινε συμμέτοχος στη σωτηρία. Θαυμαστός ο Θεός! Και έτσι, όπου βλέπουμε τον Χριστό, βλέπουμε απαραιτήτως και την Παναγία. Και αντιστρόφως, όπου βλέπουμε την Παναγία, βλέπουμε απαραιτήτως και τον Χριστό, γιατί άνευ Εκείνου δεν υφίσταται το πρόσωπο της Μαρίας ως Θεοτόκου. Γι’ αυτό και οι αιρετικοί (π.χ. μάρτυρες Ιεχωβά) που θέλουν να χτυπήσουν με την αίρεσή τους τη Θεότητα του Κυρίου, χτυπούν και διαβάλουν και το πρόσωπο της Θεοτόκου. Και αντιστρόφως, διαβάλλοντας τη Θεοτόκο, διαστρέφουν και ακυρώνουν το σωτηριώδες έργο του Κυρίου.
Έτσι, λοιπόν, για όλα αυτά η Παναγία έγινε η κλίμακα με την οποία κατέβηκε ο Θεός στη γη και η κλίμακα με την οποία ανεβαίνουμε εμείς στον Θεό. Ναι, έτσι ευδόκησε η Θεία Χάρις: η Παναγία να είναι εκείνη που μακαρίζουν όλες οι γενεές, εκείνη που «δύναται τα πάντα, ως πανσθενής» (μπορεί τα πάντα γιατί έχει όλη τη δύναμη του Υιού της). Αυτή πρεσβεύει για όλους εμάς, εκείνη αποκάλυψε το Μυστήριο της ενανθρωπίσεως, το οποίο θαύμασαν και από το οποίο διδάχθηκαν ακόμη και αυτές οι επουράνιες δυνάμεις. Κι έτσι έγινε τιμιωτέρα και ενδοξοτέρα ακόμη και των αγιοτέρων ουρανίων ταγμάτων, εκείνων που είναι πλησιέστερα στον Επουράνιο Θρόνο. Δεν είναι η ίδια το ποθούμενο και λατρευόμενο αλλά γίνεται η κλίμακα με την οποία όλοι εμείς μπορούμε να ανέβουμε προς το όντως ποθούμενο, τον Κύριο της Δόξης.
Ας είναι αυτός ο Δεκαπενταύγουστος η αφορμή μας για να ανακαλύψουμε ποιο είναι το όντως ποθούμενο της καρδιάς μας. Και αν είναι ο Κύριος, ας στραφούμε προς την Παναγία. Εκείνη θα μας οδηγήσει με ασφάλεια και στοργή προς Αυτόν.
Το κείμενο δημοσιεύθηκε και στην Πνευματική Πολιτεία, στις 15/8/2010.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)